آیا ارث شامل تنصیف اموال میشود

خیر، سهم الارث (اموال موروثی) زوج، تحت هیچ شرایطی مشمول شرط تنصیف اموال در طلاق قرار نمی گیرد. این موضوع، یکی از پرتکرارترین ابهامات در دعاوی خانواده است و بسیاری از زوجین، به ویژه خانم ها، تصور می کنند که می توانند بخشی از میراث همسرشان را در زمان طلاق مطالبه کنند، در حالی که مبانی قانونی و رویه قضایی، دیدگاهی کاملاً متفاوت دارند.

همواره یکی از دغدغه های اصلی زوجین در آستانه طلاق، چگونگی تقسیم اموال و دارایی های مشترک یا حتی فردی است. در میان این مسائل، شرط تا نصف دارایی که به عنوان شرط تنصیف اموال شناخته می شود، جایگاه ویژه ای دارد. این شرط که معمولاً در سند ازدواج گنجانده می شود، با هدف حمایت از زوجه و تعدیل روابط مالی پس از جدایی، امکان مطالبه بخشی از اموال زوج را برای زوجه فراهم می کند. اما این شرط، مانند هر قانون دیگری، دارای حدود و ثغور مشخصی است که شناخت دقیق آن ها برای جلوگیری از هرگونه سردرگمی یا توقع بیجا، ضروری به نظر می رسد. در این مسیر، به یکی از مهمترین پرسش ها، یعنی شمول یا عدم شمول ارث در دایره تنصیف اموال، پاسخی جامع و مستدل ارائه خواهد شد و ابعاد حقوقی و فقهی این موضوع را با دقت بررسی خواهیم کرد تا چراغ راهی برای علاقه مندان و درگیران مسائل حقوقی باشد.

سفری به دنیای پیچیده شرط تنصیف اموال: نگاهی از نزدیک

برای درک این موضوع که چرا ارث از شمول شرط تنصیف خارج است، ابتدا باید خود این شرط را به خوبی بشناسیم. شرط تنصیف اموال، یکی از شروط ضمن عقد نکاح است که در بسیاری از عقدنامه های رسمی به صورت چاپی وجود دارد. این شرط، با هدف ایجاد نوعی عدالت و حمایت از زوجه ای که سال ها در زندگی مشترک حضور داشته و در حفظ و توسعه خانواده تلاش کرده، مطرح شده است.

تعریف و مبنای قانونی شرط تنصیف: گامی در جهت عدالت

شرط تنصیف اموال که اغلب با عنوان بند الف شروط دوازده گانه ضمن عقدنامه شناخته می شود، به زوجه این امکان را می دهد که در صورت وقوع طلاق، تا نصف اموالی را که زوج در دوران زندگی مشترک و با تلاش و کوشش خود به دست آورده است، از او مطالبه کند. این شرط، به نوعی سهم زوجه را در افزایش ثروت خانواده که غالباً به نام زوج است، به رسمیت می شناسد. مبنای قانونی این شرط، ماده ۱۱۱۸ قانون مدنی و همچنین قانون حمایت خانواده است که به زوجین اجازه می دهد شروطی را در ضمن عقد نکاح یا ضمن عقد خارج لازم بگنجانند. هدف از این شرط، حمایت از زوجه در شرایطی است که بدون هیچ قصور یا تخلفی از سوی او، زندگی مشترک به درخواست زوج به پایان می رسد.

پازل شرایط تحقق شرط تنصیف: هر قطعه در جای خود

تحقق شرط تنصیف اموال، منوط به وجود چند شرط اساسی است که عدم رعایت هر یک از آن ها، می تواند مطالبه این حق را برای زوجه ناممکن سازد. برای اینکه زوجه بتواند از این شرط بهره مند شود، لازم است پازل زیر به درستی چیده شود:

1. درخواست طلاق از سوی زوج: شرط اصلی این است که طلاق به درخواست و اراده زوج باشد. در مواردی که طلاق به درخواست زوجه صورت گیرد (مگر اینکه حق طلاق به او تفویض شده باشد و او با شروط خاصی آن را اعمال کند) یا طلاق به صورت توافقی باشد، این شرط به سادگی قابل اعمال نیست، مگر اینکه در توافقنامه طلاق توافقی، بر سر آن توافق شده باشد.
2. عدم تخلف زوجه از وظایف زناشویی: زوجه نباید از وظایف زناشویی خود (مانند تمکین) تخلف کرده باشد. به عبارت دیگر، او باید در زندگی مشترک، وظایف شرعی و قانونی خود را به خوبی انجام داده باشد و ناشزه نباشد.
3. اموال حاصل از تلاش و کوشش زوج: اموال مورد نظر باید در دوران زندگی مشترک و در نتیجه کار، تلاش و فعالیت اقتصادی زوج به دست آمده باشد. این شرط، اصلی ترین معیاری است که ارث را از دایره شمول تنصیف خارج می کند.
4. تا نصف اموال: دادگاه می تواند تا نصف اموال موجود را به زوجه اختصاص دهد، نه لزوماً نصف کامل آن. تعیین میزان دقیق، به نظر قاضی و شرایط پرونده بستگی دارد که معمولاً با در نظر گرفتن مدت زندگی مشترک، میزان تلاش زوجه در منزل و سایر عوامل تعیین می شود.

چه اموالی در دایره شمول تنصیف قرار می گیرند؟

در این شرط، مصادیق اموال مشمول، عمدتاً شامل دارایی هایی است که زوج با فعالیت اقتصادی خود در طول زندگی مشترک کسب کرده است. این دارایی ها می توانند شامل موارد زیر باشند:

• درآمد حاصل از حقوق و دستمزد ماهانه.
• سود حاصل از فعالیت های تجاری، کسب و کار، یا مشارکت در شرکت ها.
• املاک و مستغلاتی که در دوران زناشویی و با استفاده از درآمد حاصل از کار زوج خریداری شده اند.
• خودرو، سهام، اوراق بهادار و سایر سرمایه گذاری هایی که با منابع مالی کسب شده در طول زندگی مشترک خریداری شده اند.

فهم دقیق این بخش، کلید درک تمایز اساسی بین ارث و اموالی است که مشمول تنصیف می شوند.

ماهیت ارث: دریچه ای به مفهومی متفاوت

پس از درک دقیق شرط تنصیف اموال، نوبت به بررسی ماهیت ارث می رسد. این بخش به ما کمک می کند تا تفاوت های جوهری ارث را با اموالی که مشمول تنصیف می شوند، به وضوح تشخیص دهیم.

تعریف ارث در قانون مدنی ایران: میراثی از گذشته

در قانون مدنی ایران، ارث به معنای انتقال قهری (اجباری و غیرارادی) دارایی متوفی (شامل اموال، حقوق و دیون) به وراث قانونی او پس از فوت است. این انتقال، خارج از اراده و تلاش وارث صورت می گیرد. به بیان ساده تر، وارث برای به دست آوردن میراث نیازی به انجام هیچ گونه فعالیت اقتصادی، کسب درآمد یا تلاش فیزیکی ندارد. صرفاً رابطه سببی یا نسبی با متوفی و احراز شرایط قانونی وراث، حق ارث را برای او ایجاد می کند. مواد ۸۶۱ به بعد قانون مدنی ایران، به تفصیل به مبحث ارث، طبقات و درجات وراث و سهم الارث هر یک پرداخته است.

تصور کنید فردی از دنیا می رود. اموال او، بدون اینکه ورثه اش تلاشی برای به دست آوردن آن کرده باشند، به طور خودکار و بر اساس قوانین مشخص به آن ها منتقل می شود. این ویژگی قهری بودن و غیرارادی بودن دریافت ارث، نقطه تمایز آن با سایر شیوه های کسب مال است.

تفاوت جوهری ارث با اموال حاصل از تلاش و کوشش: یک خط قرمز حقوقی

تفاوت اساسی بین ارث و اموالی که مشمول شرط تنصیف می شوند، دقیقاً در نحوه کسب آن ها نهفته است. در حالی که اموال مشمول تنصیف، مستقیماً نتیجه تلاش و کوشش و فعالیت اقتصادی زوج در دوران زندگی مشترک هستند، ارث هیچ ارتباطی با این مفهوم ندارد:

• ارث: بدون هیچ گونه تلاش، فعالیت، اراده یا سرمایه گذاری از سوی وارث به دست می آید. این مال، هدیه ای از گذشته است که به دلیل رابطه خونی یا سببی به فرد می رسد.
• اموال حاصل از تلاش و کوشش: این اموال، نتیجه مستقیم کار، درآمدزایی، سرمایه گذاری فعال و فعالیت های اقتصادی زوج هستند. به عبارتی، زوج با اراده و فعالیت خود این دارایی ها را ایجاد یا تحصیل کرده است.

تفاوت اساسی ارث با اموال مشمول تنصیف، در جوهره تلاش و کوشش است. ارث بدون هیچ تلاشی حاصل می شود، در حالی که تنصیف، به اموالی تعلق می گیرد که زوج با فعالیت و اراده خود به دست آورده است.

این تمایز، همان خط قرمزی است که قانون گذار برای شمول یا عدم شمول اموال در دایره شرط تنصیف تعیین کرده است.

پاسخ نهایی به ابهام بزرگ: چرا ارث مشمول تنصیف نیست؟

با توجه به تعاریف و تفاوت های مطرح شده، اکنون می توانیم با قاطعیت به پرسش اصلی مقاله پاسخ دهیم و دلایل حقوقی و فقهی عدم شمول ارث در شرط تنصیف را به تفصیل بررسی کنیم.

پاسخ قطعی و یکتا: خیر، سهم الارث (اموال موروثی) زوج، تحت هیچ شرایطی مشمول شرط تنصیف اموال قرار نمی گیرد.

این پاسخ، نه تنها مورد تأیید رویه قضایی غالب دادگاه های خانواده است، بلکه ریشه در اصول و مبانی حقوقی و فقهی مستحکمی دارد.

دلایل حقوقی و فقهی عدم شمول:

1. عدم تحقق شرط تلاش و کوشش: همانطور که پیشتر گفته شد، اساسی ترین و بنیادی ترین دلیل برای عدم شمول ارث در شرط تنصیف، این است که ارث با تلاش و کوشش زوج در طول زندگی مشترک به دست نیامده است. شرط تنصیف به وضوح بیان می کند که اموال باید در نتیجه کار و کوشش زوج حاصل شده باشند. ارث یک واقعه حقوقی قهری است و هیچ تلاشی از جانب وارث برای کسب آن صورت نمی گیرد. مال موروثی، میراثی از متوفی است که به صورت غیرارادی به وارث منتقل می شود و در واقع، منشأ آن به پیش از شروع زندگی مشترک (در مورد متوفی) و خارج از دایره فعالیت های اقتصادی زوج در زمان زناشویی بازمی گردد.
2. صراحت قانون و رویه قضایی: نظریات مشورتی اداره حقوقی قوه قضائیه، که به عنوان راهنمای قضات و مراجع حقوقی عمل می کنند، به صراحت بر این موضوع تأکید دارند که ارث و همچنین اموالی که از طریق هبه (بخشش) به زوج منتقل شده اند، مشمول شرط تنصیف نمی شوند. رویه غالب محاکم خانواده در سراسر کشور نیز بر همین مبنا استوار است و قضات، اموال موروثی را در محاسبه سهم تنصیف اموال زوجه لحاظ نمی کنند. این صراحت قانونی و رویه ثابت، هرگونه ابهام در این زمینه را برطرف می کند.
3. ماهیت قهری بودن ارث: ماهیت حقوقی ارث، که به عنوان انتقال قهری شناخته می شود، تأکید دوباره ای بر عدم دخالت اراده و تلاش زوج در کسب این اموال است. این امر، ارث را از سایر شیوه های کسب مالکیت که نیاز به فعل و اراده دارند (مانند خرید، تولید، اشتغال) متمایز می کند.

اهمیت زمان در مقابل منشأ:

یکی از سوءتفاهم های رایج این است که اگر ارث پس از تاریخ ازدواج به زوج برسد، پس مشمول تنصیف است. اما این تصور نادرست است. معیار اصلی برای شمول در شرط تنصیف، منشأ کسب مال است، نه صرفاً زمان کسب آن. حتی اگر زوج پس از ازدواج، ارثی را از بستگان خود دریافت کند، این مال همچنان به دلیل ماهیت موروثی و عدم تلاش و کوشش زوج برای کسب آن، از دایره شمول شرط تنصیف خارج خواهد بود. به عبارت دیگر، مال باید در دوران زناشویی و با *فعالیت اقتصادی* زوج به دست آمده باشد، نه صرفاً *در دوران زناشویی* به دست او رسیده باشد.

وقتی پول ارث رنگ دیگری به خود می گیرد: سناریوهای خاص

ممکن است این سؤال پیش بیاید که اگر زوج پول حاصل از ارث خود را در طول زندگی مشترک به شکل دیگری درآورد، آیا آن شکل جدید از مال مشمول تنصیف خواهد شد؟ این بخش، یکی از نقاط کلیدی و پیچیده بحث است که می تواند ابهامات زیادی را برطرف کند و مرزی میان برداشت های نادرست و واقعیت های حقوقی ترسیم نماید.

سناریوی اول: خرید مستقیم مال با پول ارث: ردپای میراث

تصور کنید زوج پس از دریافت سهم الارث خود، تصمیم می گیرد با همان پول، ملکی، خودرویی یا هر دارایی دیگری را خریداری کند. در این حالت، آیا دارایی جدید مشمول شرط تنصیف خواهد شد؟

پاسخ قاطعانه این است که خیر. اگر زوج بتواند اثبات کند که مال جدید، دقیقاً با پول حاصل از ارث خریداری شده است، این دارایی جدید به منزله جایگزین عین ارث تلقی شده و همچنان از شمول شرط تنصیف خارج است. به عبارت دیگر، منشأ اصلی پول، همچنان ارث بوده و صرف تغییر شکل مال، ماهیت حقوقی آن را تغییر نمی دهد.

تأکید بر لزوم اثبات منشأ مالی: در چنین پرونده هایی، بار اثبات اینکه پول خرید مال جدید از محل ارث تأمین شده، بر عهده زوج است. او باید با ارائه اسناد و مدارک مربوطه، از جمله گواهی انحصار وراثت، اسناد واریز و برداشت بانکی، و قراردادهای خرید و فروش، این ارتباط را به دادگاه نشان دهد.

سناریوی دوم: سرمایه گذاری با پول ارث و کسب سود: مرزهای مبهم

این سناریو کمی پیچیده تر است و نیاز به تحلیل دقیق تری دارد. اگر زوج با پول حاصل از ارث خود اقدام به سرمایه گذاری کند – مثلاً آن را در یک کسب و کار جدید به کار گیرد، در بورس سرمایه گذاری کند، یا آن را در پروژه های عمرانی مشارکت دهد – و در نتیجه *تلاش، مدیریت و فعالیت خود* در دوران زندگی مشترک از آن سود کسب کند، وضعیت متفاوت می شود.

در این حالت، باید بین اصل پول ارث و سود حاصله تمایز قائل شد:

• اصل پول ارث: اصل مبلغی که از طریق ارث به زوج رسیده و به عنوان سرمایه اولیه استفاده شده است، همچنان مشمول شرط تنصیف نخواهد بود؛ زیرا منشأ آن تلاش و کوشش زوج در زندگی مشترک نبوده است.
• سود حاصله با تلاش زوج: اما، اگر زوج با مدیریت فعال، تخصص و تلاش خود در دوران زندگی مشترک، از این سرمایه گذاری سودی به دست آورده باشد، *سود حاصله* ممکن است در برخی موارد مشمول شرط تنصیف قرار گیرد. دلیل این امر این است که این سود، نتیجه مستقیم فعالیت، مدیریت و کوشش زوج در طول زندگی مشترک محسوب می شود.

تأکید بر تشخیص دادگاه: این مورد بسیار وابسته به شرایط خاص هر پرونده و نظر قاضی است. دادگاه با بررسی دقیق نحوه سرمایه گذاری، میزان دخالت و تلاش زوج، و همچنین تفکیک سود از اصل سرمایه، تصمیم گیری خواهد کرد. اینجاست که نقش وکیل متخصص و ارائه مستندات محکم، اهمیت دوچندانی پیدا می کند.

مهریه و تنصیف: دو مسیر جداگانه در مطالبه اموال

یکی از رایج ترین ابهامات، عدم تفکیک بین مهریه و شرط تنصیف اموال است، به خصوص در مورد اموال موروثی. بسیاری از افراد این دو مفهوم را به یکدیگر گره می زنند، در حالی که ماهیت حقوقی و شرایط مطالبه آن ها کاملاً متفاوت است.

مهریه: حقی مسلم و بی قید و شرط

مهریه یک دین مستقل و بلاشرط بر ذمه زوج است که به محض جاری شدن عقد نکاح، زوجه مالک آن می شود. زوجه در هر زمان که بخواهد (چه در دوران زندگی مشترک و چه پس از طلاق)، می تواند تمام یا بخشی از مهریه خود را مطالبه کند. این حق، بدون نیاز به هیچ شرطی (مانند درخواست طلاق از سوی زوج یا عدم تخلف زوجه) قابل اجرا است و زوجه می تواند برای توقیف و برداشت مهریه خود، از هر نوع دارایی زوج اقدام کند. این دارایی ها، شامل اموال موروثی نیز می شوند. به عبارت دیگر، اگر زوج دارای اموال موروثی باشد، زوجه می تواند برای وصول مهریه خود، این اموال را توقیف کند.

شرط تنصیف: شرطی مشروط و وابسته به شرایط طلاق

در مقابل مهریه، شرط تنصیف یک دین نیست، بلکه یک شرط ضمن عقد است که تحقق آن منوط به وجود شرایط خاصی است که پیشتر به آن اشاره شد. این شرط، فقط در صورت درخواست طلاق از سوی زوج (با رعایت سایر شرایط) و آن هم محدود به اموال کسب شده با تلاش و کوشش زوج در زندگی مشترک قابل اجرا است. همانطور که دیدیم، ارث در این دایره جای نمی گیرد.

چرا ارث زوج برای مهریه توقیف می شود اما برای تنصیف نه؟

این سؤال کلیدی، ماهیت تفاوت این دو مفهوم را روشن می کند:

• مهریه یک بدهی است: مهریه، دینی است که زوج از ابتدا به زوجه بدهکار است. برای وصول یک دین، طلبکار می تواند هر نوع دارایی از بدهکار را توقیف کند، مگر اینکه استثنایی قانونی وجود داشته باشد (مانند مستثنیات دین). اموال موروثی، جزء مستثنیات دین نیستند و بنابراین می توانند برای پرداخت مهریه توقیف شوند.
• تنصیف یک شرط حقوقی خاص است: تنصیف اموال، نه یک بدهی مطلق، بلکه یک حق مشروط است که قانون گذار برای هدف خاصی (حمایت از زوجه در صورت طلاق به درخواست زوج) و با محدودیت های مشخص (اموال حاصل از تلاش و کوشش) آن را پیش بینی کرده است. ارث، به دلیل عدم تحقق شرط تلاش و کوشش در چارچوب تعریف شده برای تنصیف، از شمول آن خارج است.

در نتیجه، می توان گفت که مهریه و تنصیف، دو ابزار حقوقی کاملاً متفاوت برای مطالبه یا تقسیم اموال در زمان طلاق هستند و هر یک قواعد و قلمرو خاص خود را دارند.

نکات کلیدی برای گام های بعدی شما

در مسیر پرپیچ و خم مسائل حقوقی خانواده، آگاهی از جزئیات و نکات کاربردی می تواند بسیار راهگشا باشد. در این بخش، به چند نکته مهم که می تواند در فهم و پیگیری پرونده های مرتبط با تنصیف اموال و ارث مفید باشد، می پردازیم.

بار اثبات: مسئولیتی بر دوش زوج

در دعوای مربوط به تنصیف اموال، معمولاً بار اثبات بر دوش زوج است. یعنی اگر زوجه مطالبه شرط تنصیف را مطرح کند و زوج ادعا کند که مالی مشمول این شرط نیست (مثلاً موروثی است، یا قبل از ازدواج به دست آمده)، این وظیفه زوج است که با ارائه اسناد و مدارک معتبر، این ادعا را به اثبات برساند. به عنوان مثال، اگر زوج ادعا کند که خانه ای با پول ارث خریداری شده است، باید مدارک و مستنداتی مانند گواهی انحصار وراثت، اسناد بانکی مربوط به انتقال وجوه ارثی و سند خرید ملک را ارائه دهد تا منشأ مالی آن را ثابت کند.

این قاعده حقوقی، به معنای حمایت از زوجه است و زوج را وادار به شفاف سازی منشأ دارایی های خود می کند تا از تضییع حقوق زوجه جلوگیری شود.

آیا می توان با توافق، ارث را مشمول تنصیف کرد؟

این پرسش در مورد امکان توافق زوجین بر شمول ارث در شرط تنصیف مطرح می شود. به طور کلی، شروط ضمن عقد نکاح نباید مخالف با مقتضای ذات عقد و قوانین آمره باشند. از آنجایی که قانون گذار تعریف مشخصی از اموال مشمول تنصیف (حاصل از تلاش و کوشش زوج) ارائه داده است، به نظر می رسد که توافق بر شمول ارث در این شرط، ممکن است به دلیل مخالفت با ماهیت و تعریف قانونی تنصیف، با چالش های حقوقی مواجه شود و از سوی محاکم به رسمیت شناخته نشود. با این حال، زوجین می توانند به صورت جداگانه و مستقل از شرط تنصیف، در مورد نحوه تقسیم اموال موروثی زوج یا هر مال دیگری که در آینده به دست می آید، توافقنامه ای تنظیم کنند و این توافق در صورت رعایت شرایط قانونی، معتبر خواهد بود. اما این یک توافق مستقل است و ارتباطی به شرط تنصیف به معنای قانونی آن ندارد.

اهمیت مشاوره با وکیل متخصص: راهنمای شما در مسیر حقوقی

هر پرونده حقوقی، دارای ویژگی ها و شرایط منحصر به فرد خود است. اگرچه این مقاله تلاش کرده است تا پاسخی جامع و شفاف به پرسش اصلی ارائه دهد، اما پیچیدگی های مسائل حقوقی، به ویژه در دعاوی خانواده، ایجاب می کند که در هر گام از یک وکیل متخصص و باتجربه در امور خانواده کمک بگیرید. وکیل می تواند با بررسی دقیق اسناد، مدارک و جزئیات پرونده شما، بهترین راهکار حقوقی را پیشنهاد دهد، شما را در جمع آوری و ارائه مستندات یاری کند و از حقوق شما در دادگاه دفاع نماید. از این رو، هرگز از اهمیت مشاوره حقوقی غافل نشوید.

نتیجه گیری

در این مقاله به طور جامع به بررسی این پرسش پرداختیم که آیا ارث شامل تنصیف اموال می شود؟ و به پاسخ قاطع خیر رسیدیم. روشن شد که شرط تنصیف اموال، تنها شامل دارایی هایی است که زوج در دوران زندگی مشترک و با تلاش و کوشش خود به دست آورده باشد. اموال موروثی، به دلیل ماهیت قهری و غیرارادی بودنشان، از این قاعده مستثنی هستند و حتی اگر با پول ارث، مالی خریداری شود، آن مال نیز به منزله جایگزین عین ارث تلقی شده و مشمول تنصیف نخواهد شد. اما در موارد پیچیده تر سرمایه گذاری با پول ارث، سود حاصله از تلاش و مدیریت زوج ممکن است در برخی موارد خاص، مشمول این شرط قرار گیرد که تشخیص آن با دادگاه است.

همچنین، تأکید شد که مهریه و شرط تنصیف، دو مفهوم کاملاً مجزا با قواعد و قلمروهای متفاوت هستند. مهریه یک دین مطلق بر ذمه زوج است و زوجه می تواند آن را از تمامی اموال زوج، از جمله ارث، مطالبه کند، در حالی که تنصیف یک شرط مشروط با محدودیت های خاص خود است.

آگاهی از این تفاوت ها و جزئیات حقوقی، برای تمامی افرادی که درگیر مسائل مربوط به طلاق و تقسیم اموال هستند، حیاتی است. این اطلاعات به شما کمک می کند تا با دیدی واقع بینانه و مبتنی بر قانون، مسیر خود را در دعاوی حقوقی خانواده طی کنید و از انتظارات غیرمنطقی پرهیز نمایید. اگر در این مسیر به راهنمایی بیشتری نیاز دارید یا سوالات خاصی در ذهنتان شکل گرفته است، می توانید با کارشناسان حقوقی ما تماس بگیرید تا مسیر پرونده شما را به روشنی هدایت کنند.

سوالات متداول

آیا همه اموالی که زوج در طول زندگی مشترک به دست می آورد، مشمول تنصیف می شود؟

پاسخ: خیر، تنها اموالی که با تلاش و کوشش زوج حاصل شده باشند و در زمان طلاق وجود داشته باشند، مشمول می شوند. اموالی مانند ارث یا هبه (بخشیده شده) به زوج، خارج از شمول این شرط هستند.

در صورت طلاق توافقی، آیا شرط تنصیف قابل مطالبه است؟

پاسخ: در طلاق توافقی، معمولاً زوجین بر سر تمامی مسائل مالی از جمله تنصیف اموال به توافق می رسند. اگر توافقی نباشد و زوجه بخواهد از این شرط استفاده کند، باید طلاق از سوی زوج درخواست شده باشد، نه توافقی یا از سوی زوجه.

اگر زوج ملک موروثی خود را بفروشد و با پول آن ملک دیگری بخرد، آیا ملک جدید مشمول تنصیف است؟

پاسخ: خیر، اگر زوج بتواند اثبات کند که ملک جدید با پول حاصل از فروش ملک موروثی خریداری شده است، این ملک نیز جایگزین عین ارث محسوب شده و مشمول شرط تنصیف نخواهد شد. منشأ مال (ارث بودن) در اینجا اهمیت دارد.

آیا زوجه می تواند بخشی از ارث زوج را بابت نفقه معوقه یا اجرت المثل مطالبه کند؟

پاسخ: بله، مهریه، نفقه معوقه و اجرت المثل دیونی هستند که بر ذمه زوج قرار دارند و زوجه می تواند برای مطالبه آن ها از تمامی اموال زوج، از جمله اموال موروثی، اقدام به توقیف و برداشت کند. این موضوع با شرط تنصیف که مربوط به اموال کسب شده با تلاش زوج است، متفاوت است.