علمی و پزشکی

پاسخ به ۹ پرسش‌ رایج درباره «سالک»

لیشمانیوز یا لیشمانیوز پوست یک بیماری انگلی است که از طریق نیش پشه کوچکی به نام پشه خاکی به انسان منتقل می شود و با خوردن پشه ها به بدن انسان منتقل می شود.

به گزارش مجله سلامتی ایران، مخزن این انگل در بیماری لیشمانیوز مرطوب یا روستایی جوندگان یا موش ها هستند که انگل را از بدن خود به پشه های ماده خود منتقل می کنند. پشه خاکی وارد لانه جوندگان می شود و خون آنها را می خورد.

بر اساس اعلام مرکز بیماری های واگیر وزارت بهداشت، سالک یک انگل تک سلولی است که از کرم خاکی به انسان سرایت می کند. شایع ترین نوع آن نوع پوست است که به سالک معروف است و سالانه حدود 15000 مورد سالک در کشور وجود دارد. از سوی دیگر، یکی دیگر از بیماری های نادر دیگر در ایران، لیشمانیوز احشایی، عمدتاً در کودکان زیر 10 سال و سالانه در حدود 50 مورد در کشور رخ می دهد. این شکل از بیماری در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع می تواند منجر به مرگ شود.

چند نوع لیشمانیوز در ایران وجود دارد؟

در ایران دو نوع لیشمانیوز وجود دارد که یکی روستایی و دیگری شهری نامیده می شود. در سالک روستایی، پشه خاکی پس از گزش توسط موش ها آلوده می شود و با خوردن مجدد توسط انسان، انگل را به انسان منتقل می کند. در نوع شهری، پشه خاکی پس از خوردن در اطراف یک نوع زخم شهری آلوده می شود و در هنگام خوردن مجدد، انگل به فرد سالم دیگری سرایت می کند.

خبر مرتبط:  تمام آنچه باید از ضد آفتاب‌ها بدانید

علائم لیشمانیوز چیست؟

محل آسیب های لیشمانیوز معمولا در نواحی باز بدن از جمله صورت، گردن و اندام ها است. در نوع روستایی معمولاً 2 هفته تا 2 ماه پس از گزش پشه خاکی آلوده، زخم شروع به جوشیدن می کند و در اطراف پخش می شود و مرکز زخمی می شود. در نوع شهری، شروع علائم پس از نیش پشه خاکی طولانی تر است و می تواند تا یک سال ادامه یابد. شدت جراحت از فردی به فرد دیگر متفاوت است اما در نوع روستایی شدیدتر است و ترشح دارد اما معمولاً در عرض 6 ماه بهبود می یابد. در نوع شهری زخم ترشح نمی شود و بسیار طولانی است و می تواند بیش از یک سال باقی بماند. جای زخم روی زخم در طول زندگی وجود دارد.

چه کسانی مشکوک به لیشمانیوز هستند؟

برای جلوگیری از بزرگ شدن زخم لیشمانیوز به خصوص در ناحیه صورت، هرگونه آسیب پوستی که بیش از 10 روز طول بکشد مشکوک به سالک است و باید برای اقدامات تشخیصی و رایگان به مراکز جامع سلامت مراجعه کرد.

آیا لیشمانیوز قابل درمان است؟

این بیماری قابل درمان است و با توجه به اقدامات انجام شده در سطح شهر و با حمایت دانشگاه های علوم پزشکی، درمان های تایید شده در مراکز جامع سلامت انتخابی موجود است که بیماران را به صورت رایگان درمان می کنند.

بیماری لیشمانیوز در کدام کشور وجود دارد؟

بیش از 80 درصد موارد را جویندگان نوع روستایی تشکیل می دهند. در مناطق روستایی 17 استان کشور انواع روستایی وجود دارد. این استان ها شامل خراسان شمالی، خراسان رضوی، خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان، گلستان، سمنان، تهران، کوم، اصفهان، فارس، یزد، هرمزگان، ایلام، خوزستان، کرمانشاه، لرستان و بوشهر است. جویندگان تیپ شهری در برخی مناطق شهری از جمله مشهد، باوم، کرمان، نیشابور، سوژه، شیراز، اصفهان، یزد و … وجود دارند. عمدتاً در حومه این شهرها و مناطق روستایی رخ می دهد.

خبر مرتبط:  در قانون جوانی جمعیت رویکرد تشویقی به پیشگیری از بارداری و یا عقیم‌سازی متوقف شده است

لیشمانیوز چه زمانی منتقل می شود؟

پس از فصل سرما و گرم شدن تدریجی هوا، پشه خاکی ناقل بیماری فعال شده و در معرض خطر گاز گرفتن و انتشار قرار می گیرد و فعالیت آنها تا فصول سرد سال ادامه می یابد و بیشترین خطر شیوع بیماری در اواخر تابستان و بیشتر است. اوایل پاییز گزش پشه خاکی از ظهر شروع می شود و تا شب ادامه دارد، اما بیشتر اوقات نیش در غروب آفتاب است.

چه چیزی باعث لیشمانیوز می شود؟

انتقال لیشمانیوز در مناطقی اتفاق می افتد که تماس انسان با موش ها افزایش یافته و جمعیت موش ها و پشه خاکی ها افزایش یافته است. بنابراین، این شرایط عبارتند از:

تغییرات اقلیمی، به ویژه گرمایش جهانی (باعث مهاجرت موش ها به اطراف مزارع و مناطق مسکونی می شود)

– گسترش کشاورزی، ساخت سدها، گسترش مسکن در حاشیه شهرها، وجود ساختمان های فرسوده و نگهداری آوار، جمع آوری زباله، ذخیره سازی فاضلاب، جابجایی جمعیت و رفت و آمد یا سکونت در مناطق جوندگان.

– نگهداری دام و طیور در مجاورت مناطق مسکونی (تامین محیطی ایده آل برای پرورش پشه خاکی).

نگهداری کود دامی و مرغی در نزدیکی مناطق مسکونی (ایجاد محیطی ایده آل برای پرورش پشه خاکی).

بلایای طبیعی یکی از مهمترین عوامل شیوع و تشدید لیشمانیوز است. به خصوص زلزله و سیل که همگی محیط را برای تماس نزدیک با پشه خاکی و موش مساعد می کنند.

برای پیشگیری از لیشمانیوز چه کنیم؟

نظافت و نظافت منازل مسکونی و زباله های اطراف محل سکونت

اگر در اطراف خانه خود لانه موش مشاهده کردید، فوراً به یک مرکز بهداشتی جامع یا مرکز بهداشت اطلاع دهید.

خبر مرتبط:  واکسن کووید-۱۹ برای مبتلایان به ایدز حیاتی است

استفاده از توری و تله مناسب پشت در و پنجره.

استفاده از پشه بند بخصوص از اواخر زمستان تا اواخر پاییز. از توری، توری و پشه بند پر از حشره کش مناسب استفاده کنید.

از حشره کش ها به صورت لوسیون یا اسپری مخصوصاً روی پوست در هنگام شیوع بیماری و بعد از ظهر و شب استفاده کنید.

در صورت وجود ترک و ترک در دیوارها، آنها را با گچ یا سیمان پر کنید.

حداقل فاصله از محل نگهداری دام و طیور (بیش از 5 کیلومتر)

اسپری‌های حشره‌کش باید در محیط‌های بسته به‌خصوص در فصول مستعد بیماری، بعد از ظهر و شب استفاده شود.

آیا افرادی که در مناطق مستعد بیماری زندگی می کنند می توانند به لیشمانیوز مبتلا شوند؟

بله، اگر به مناطق آلوده سفر کنند، می توانند به این بیماری مبتلا شوند. به خصوص اگر به حاشیه شهرها و مناطق روستایی سفر کنند. وجود لانه موش ها در مناطقی که آنها سفر کرده اند، خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می دهد.

انتهای پیام/