عمومی

نقش نخبگان در بحران روانی گرانی‌ها؛ گفت‌وگو با مجید ابهری

احسان انصاری: اثرات اجتماعی افزایش قیمت و افزایش قیمت مردم چیست؟ آرمان ملی، جامعه‌شناس و جامعه‌شناس است که برای حل این سوال و تحلیل آثار تورم تلاش کرده است. مصاحبه با مجید ابهری. دکتر ابهری معتقد است: «برخی از نخبگان، اندیشمندان و همکارانی که امروز دور هم نشسته‌اند باید برای حل مشکلات مردم به میدان بیایند. امروز دغدغه اصلی کشور قدرت زندگی و سلامت مردم است. جان مردم نباید فدای سلیقه سیاسی شود. همه در یک قایق نشسته ایم. بنابراین، اگر این کشتی سوراخ شود، هیچ کس نمی ماند. نتیجه این گفتگو را در ادامه می خوانید.

اثرات اجتماعی نوسانات قیمت و افزایش قیمت ها چه می تواند باشد و آیا چالش های اقتصادی باعث افزایش چالش های اجتماعی می شود؟
درست است که گرانی ها زندگی مردم را سخت کرده و چالش های زیادی را در زندگی آنها ایجاد کرده است. تعداد افراد فقیر امروز بیش از هر زمان دیگری است، و بسیاری از کسانی که به اوج دیروز خود ادامه می‌دهند، با چالش‌های جدید ناشی از افزایش قیمت‌ها روبرو هستند. اگر واقعاً مسئولان با آینده نگری چنین تصمیماتی می گیرند، باید نخبگان را از تصمیمات آگاه کنند و نخبگان را از روند کار آگاه کنند. متأسفانه عده ای نمی توانند به وعده های انتخاباتی آقای رئیسی در عرصه های مختلف به ویژه اقتصاد عمل کنند. شعارهای کلیدی آقای رئیسی در انتخابات مبارزه با فساد، مبارزه با تورم و جلوگیری از رشد بی رویه کالاهای عمومی بود، اما تورم وجود داشت و اکنون در حال افزایش است. کمتر کسی باید بداند که نان به عنوان قوت اصلی مردم شوخی نیست. ضمن اینکه نباید برای افزایش دغدغه مردم تصمیم گرفت، بلکه باید دغدغه مردم را کاهش داد.

فشارها و نگرانی های ناشی از مشکلات اقتصادی چه تأثیری بر رفتار اجتماعی آنها می گذارد؟
برخی اخبار می تواند باعث اضطراب و استرس افراد شود و این نگرانی ها بر رفتار اجتماعی آنها تأثیر منفی بگذارد. به عنوان مثال، زمانی که اخباری مبنی بر ذخیره 670 تن ماکارونی در کارخانه ماکارونی منتشر می شود، بر ذهن مردم تأثیر منفی می گذارد و مردم را نسبت به آینده بدبین می کند. آیا مدیران کارخانه باید به مردم اجازه دهند کالاهای مورد نیاز خود را جمع آوری کنند تا بیشترین سود را ببرند و آیا چنین افرادی به تأثیر این اقدام بر زندگی مردم فکر کرده اند؟ درست است که برخی مفاسد اقتصادی با آینده سیاسی جامعه بازی می کند. قابل ذکر است که برخی از کشورهای همسایه ما تورم زا و گران هستند. در برخی موارد گرانتر از ایران هستند. اما از آنجایی که شبکه های رسانه ای علیه آنها تبلیغ نمی کنند، هیچکس از وضعیت آنها اطلاعی ندارد. این در حالی است که شبکه های معاند خارجی شبانه روز وضعیت بازار ایران را بر هم زده اند و آسیب های زیادی به ذهن مردم وارد کرده اند. گرانی و شرایط اقتصادی افراد دیگر شرایطی است که بر مشکلات جامعه تاثیر می گذارد. به عنوان مثال آلودگی هوا برای سلامتی افراد مضر کمتری در نظر گرفته می شود، اما در بیشتر مواقع عدم برنامه ریزی و تصمیمات اشتباه اتخاذ شده در گذشته می تواند سلامت افراد را به خطر بیندازد. باید با استفاده از نخبگان و متخصص به جای سخنرانی و مداحی و تبلیغات، مشکل را به حداقل رساند.

خبر مرتبط:  اهداف یکسان دولت و مجلس دربودجه ۱۴۰۰

در دولت سیزدهم چه گذشت؟
اگر دولت می خواهد مشکلات مردم را حل کند، باید فقط نخبگان بدون توجه به سلیقه سیاسی و بر اساس تخصصشان از آن استفاده کنند. امروز با هزینه های زودگذر مواجه هستیم. ابتدا باید منبع این هزینه ها را بیابیم و سپس برنامه ریزی کنیم. بی شک ریشه یابی این هزینه ها کار سختی نیست. اما یافتن راه حلی برای این هزینه ها نیازمند برنامه ریزی دقیق و بلندمدت است. نخبگان و متفکران و همسنگرانی که امروز نشسته اند برای حل مشکلات مردم بیایند. امروز دغدغه اصلی کشور قدرت زندگی و سلامت مردم است. مسائل معیشتی نباید قربانی سلایق سیاسی شود. همه در یک قایق نشسته ایم. به همین دلیل، اگر این کشتی سوراخ یا شکسته شود، زنده ماندن برای کسی دشوار است. در شرایط کنونی انتشار اخباری مبنی بر اخراج و برخی خبرهای خروج ارز دچار آشفتگی شده است. بسیاری از مردم به دنبال امنیت غذایی هستند.

مهمترین پیامدهای اجتماعی فقر در جامعه چیست؟
در حالی که کشور با افزایش شیوع ویروس کرونا مواجه است و بسیاری از مشاغل در حال تعطیلی هستند، افزایش هزینه اقلام مورد نیاز مردم در دو سال اخیر باعث افزایش تعداد فقرا در جامعه شده و مشکلی غیرقابل انکار است. زمانی می توان ادعا کرد که فقر در جامعه کاهش می یابد که اقشار ضعیف جامعه با دستمزدی که دریافت می کنند نیازهای اولیه خود را تامین کنند. فقر مقیاسی چند بعدی است که با شرایط فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی جامعه تعریف می شود. خط فقر مرز موهومی است بین آنچه که برای رفع نیازهای اساسی ممکن است و نمی شود و در جوامع مختلف با مفاهیم دیگری معرفی شده است. در کشور ما نیز به دلیل شدت و ضعف وضعیت اقتصادی ناشی از جنگ تحمیلی و سال ها تحریم های وحشیانه و غیرانسانی، خط فقر فرضی دیگری یعنی خط فقر مطلق اضافه شده است. در جوامع دیگر غالباً سه لایه اقتصاد ضعیف، متوسط ​​و خوب مطرح می شود که متأسفانه به دلیل اتفاقات و شرایطی که در کشور ما ذکر شد، تنها دو طبقه ثروتمند و فقیر و اکثر نظریه پردازان جامعه شناسی جامعه شناسی وجود دارند. طبقه بندی نظری عموماً مؤسسات مالی و مؤسسات متولی این بخش‌ها سطح درآمد را در هر فصل برای تشریح این دسته‌ها تعیین و منتشر می‌کنند. در حال حاضر بر اساس نشریه سازمان های مذکور، میزان دستمزد و درآمد ماهانه خط فقر 11 میلیون تومان تعیین شده است. عوامل تعیین کننده این میزان از حقوق بسیاری از شاغلان و بازنشستگان بی اطلاع هستند که باید بدانند حقوق بازنشستگانی که در غیر این صورت سهم قابل توجهی در اقشار اجتماعی دارند کفاف معیشت آنها را نمی دهد. علاوه بر عوامل ناگوار ذکر شده، سن شروع پیری و این بیماری های خاص سنی مانند فشار خون، دیابت، درد استخوان و بیماری های عصبی و قلبی عروقی بیش از هزینه هاست. بر اساس واقعیت های روشن و موجود، اکنون کل خط فقر به شاخص های ذکر شده اضافه شده است. اگر همین یازده میلیون تومان را به عنوان مرز خط فقر بپذیریم، 60 درصد جمعیت کشور زیر خط فقر هستند.

خبر مرتبط:  قطعاً دموکرات‌ها با جمهوری‌خواهان تفاوت دارند

در این زمینه چه توصیه ای به مسئولان دارید؟
خطوط و خطوط اقتصادی معمولاً بر اساس استانداردها و تعاریف علمی ثابت توصیف و ارائه می شوند. یکی از این معیارها را شرایط اقتصادی یک کشور تعیین می کند که خط فقر است. در همه کشورها موسسات و مؤسسات پولی و مالی مسئول تعیین این خط کلیدی و تولید ناخالص ملی هستند، درآمد سرانه و سایر شاخص های مالی مانند قدرت خرید، شاخص های کلیدی و نرخ خرده فروشی و تورم نیز در این حوزه ها در نظر گرفته می شود. در برخی موارد برخی از این معیارها به صورت جداگانه تعیین و داده می شود و البته برای مدت معین و محدودی مورد استفاده قرار می گیرد. تعیین و اعلام خط فقر در صورت عدم توجه به شرایط و واقعیت های بدیهی جامعه مشکلات جدیدی را در جامعه ایجاد می کند. گرانی امروز عامل بسیاری از آسیب های اجتماعی جامعه ایران است. اقشار بیکار، کم درآمد و بازنشستگان بیشترین آسیب را از گرانی و تورم افسارگسیخته در جامعه می بینند. 70 درصد از اضطراب در گروه های کم درآمد ناشی از قیمت های بالاتر است. زمانی که یکی از اعضای خانواده قادر به تأمین معاش خانواده نباشد، هنگام بازگشت به خانه دچار اضطراب و استرس می شود. در پاسخ به همسر و فرزندان نیز این فشار را دارند. استرس باعث استرس رفتاری می شود، چنین افرادی با کوچکترین تنش اجتماعی دچار جنون می شوند. جنجال هایی مانند بوق، برخورد با وسیله نقلیه، ناشی از استرس است و هیچ کس دلیل نمی آورد. به دلایل جزئی مانند سوار و پیاده شدن خودرو، انتظار برای شروع تاکسی یک درگیری لفظی و فیزیکی است. بسیاری از زوج ها به خصوص تازه ازدواج کرده ها تمایلی به بچه دار شدن ندارند و خانواده های تک والدی کمتر به فکر بچه دار شدن هستند. وقتی اقلام بهداشتی یا شیر خشک کودک گران است، خانواده ها نمی توانند آن را بخرند، حتی اگر پدر و مادر هر دو شاغل باشند.

خبر مرتبط:  امتحانات‌ مدارس، سردرگمی‌ جمعی - مجله سلامتی ایران