علمی و پزشکی

«دیابت»، چگونه منجر به بروز مشکل کلیوی می‌شود؟

دیابت یکی از علل شایع نارسایی کلیه است. می تواند مشکلات جدی در دیابتی ها ایجاد کند و به درمان هایی مانند دیالیز یا پیوند کلیه منجر شود، اما با درمان می توان از بروز این عارضه جلوگیری کرد.

به گزارش مجله سلامتی ایران، دیابت یا بیماری قند به دلیل اختلال در تولید یا استفاده از انسولین در بدن رخ می دهد. انسولین ماده ای است که توسط پانکراس در بدن تولید می شود و سلول ها را قادر می سازد از قند (منبع اصلی انرژی بدن) استفاده کنند.

دیابت شایع ترین علت نارسایی کلیه در جهان و ایران است. هر ساله تعداد زیادی از افراد از نارسایی کلیه رنج می برند. درصد قابل توجهی از این بیماران دیابتی هستند که نیاز به درمان های گران قیمت و دشواری مانند دیالیز و پیوند کلیه دارند.

در داخل کلیه ها رگ های خونی کوچک با منافذ کوچک وجود دارد. هنگامی که خون از این رگ ها عبور می کند، مواد زائد خون از سوراخ های دیواره رگ وارد لوله های کلیوی شده و پس از چند مرحله ادرار را تشکیل می دهند و از طریق مثانه از بدن خارج می شوند. مواد مفید برای بدن مانند پروتئین ها و سلول های خونی به دلیل اندازه بزرگ نمی توانند از این منافذ عبور کنند. این رگ های خونی به عنوان صافی برای بدن عمل می کنند. دیابت این سیستم فیلتر را از بین می برد.

بر این اساس قند خون بالا باعث افزایش میزان عبور خون از رگ های کلیوی می شود و به مرور زمان افزایش حجم خون باعث می شود که منافذ این رگ ها ظرفیت خود را از دست داده و مواد بزرگ تری مانند پروتئین از آنها عبور کنند. بنابراین اولین مرحله اختلال کلیوی در دیابت دفع پروتئینی به نام آلبومین در ادرار بیمار است که در ابتدا کم است و در صورت تشخیص زودهنگام می توان با درمان های مختلف از تشدید آن جلوگیری کرد اما در صورت عدم تشخیص مقدار دفع پروتئین در ادرار افزایش می یابد و سپس کلیه ها از کار می افتند و عملکرد خود را از دست می دهند.

در این مرحله مشکل دیگری که برای بدن پیش می آید این است که کلیه ها دیگر قادر به دفع مواد زائد بدن (مانند کراتینین و اوره) نیستند و این محصولات در بدن تجمع می یابند و بیمار نیاز به دیالیز یا پیوند کلیه دارد. آنها را حذف کنید

در اکثر افراد مبتلا به دیابت نوع 1 اولین علائم مشکلات کلیوی 15 تا 20 سال پس از شروع بیماری ظاهر می شود، اما در بیماران دیابتی نوع 2 با توجه به اینکه زمان شروع بیماری مشخص نیست، زمان وقوع این رویداد قابل پیش بینی نیست و ممکن است در ابتدای تشخیص بیماری، مشکل کلیوی وجود داشته باشد.

چگونه از پیشرفت یا پیشرفت بیماری کلیوی جلوگیری کنیم؟

اقدامات متعددی در پیشگیری از پیشرفت بیماری کلیوی موثر است:

– کنترل قند خون: نگه داشتن قند خون در محدوده نرمال عامل مهمی در پیشگیری یا تاخیر در بروز عوارض کلیوی است. قند خون کمتر از 120 و قند خون 2 ساعت بعد از غذا کمتر از 160 مطلوب است. همچنین می توان از شاخصی به نام هموگلوبین A1c (که وضعیت قند خون را در سه ماه اخیر نشان می دهد) استفاده کرد که مقدار آن (در اکثر بیماران) باید کمتر از هفت درصد باشد.

– فشار خون بالا عامل بسیار مهمی در ایجاد مشکلات کلیوی است. همچنین سابقه خانوادگی فشار خون بالا در دیابتی ها خطر ابتلا به بیماری کلیوی را افزایش می دهد. فشار خون ایده آل برای بیماران دیابتی کمتر از 80/130 است.

اگر فشار خون بالا دارید، می توانید با رعایت نکات زیر آن را به سطح طبیعی کاهش دهید:

– مصرف نمک بسیار کم

– استفاده از نمک به مقدار کم هنگام پخت و پز

– پرهیز از غذاهای شور مانند چیپس، ترشیجات و غیره

– کاهش وزن: اگر اضافه وزن دارید، وزن کم کنید. در این مورد با پزشک خود مشورت کنید.

– کنترل عفونت ادراری: شیوع عفونت ادراری در زنان بیشتر از مردان و در زنان دیابتی بیشتر از زنان غیر دیابتی است. علاوه بر این، بیماران دیابتی علیرغم وجود عفونت های ادراری، علائم خفیف یا بدون علائم دارند.

اگر علائم زیر را مشاهده کردید، برای تشخیص یا رد عفونت دستگاه ادراری به پزشک مراجعه کنید:

– ادرار کردن

تکرر ادرار (احساس نیاز به دفع بیشتر ادرار)

– ادرار کدر یا خونی است

– کمر درد

– مصرف کم پروتئین: مصرف گوشت قرمز، ماهی، پنیر و سایر غذاهای پروتئینی را زیر نظر متخصص تغذیه محدود کنید.

– ترک سیگار و نوشیدن الکل: استعمال دخانیات علاوه بر تاثیر بر فشار خون، بروز سایر عوارض دیابت را تسریع می کند.

– کنترل دقیق فشار خون: فشار خون در بیماران دیابتی همیشه باید کمتر از 80/130 باشد. با مصرف داروهای کاهش دهنده فشار خون، کاهش مصرف نمک و کاهش وزن می توان فشار خون را در سطوح بهینه نگه داشت.

– انجام فعالیت های ورزشی منظم: یکی از ضروری ترین و مهم ترین توصیه ها انجام تمرینات ورزشی منظم و مداوم به مدت 20 دقیقه تا نیم ساعت در روز است.

فعالیت بدنی و ورزش روزانه می تواند به کنترل فشار خون، کاهش قند خون، کاهش چربی خون، بهبود وضعیت ذهنی و رفع احساس کسالت و کسالت در فرد کمک کند.

تشخیص درگیری کلیه در بیماران دیابتی

بر اساس انتشارات پژوهشکده غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران، در بیماران دیابتی نوع یک، پنج سال پس از تشخیص دیابت، آزمایش ادرار 24 ساعته برای تعیین وجود پروتئین در ادرار انجام می‌شود. سپس در فواصل زمانی معینی تکرار می شود، اما در بیماران دیابتی نوع دو این آزمایش از ابتدای تشخیص بیماری انجام می شود.

تأثیر بارداری در بیماران مبتلا به نفروپاتی دیابتی

اگر بارداری در زنان دیابتی با درگیری کلیه اتفاق بیفتد، عملکرد کلیه ممکن است موقتاً مختل شود که معمولاً پس از پایان بارداری برطرف می شود. در برخی موارد، اختلال عملکرد کلیه می تواند آنقدر شدید باشد که پزشک معالج اجازه باردار شدن بیمار را نمی دهد.

انتهای پیام/

مجله سلامتی ایران

جدیدترین اخبار روز پزشکی و سلامتی ایران و جهان را در وب سایت ما هر روز منتشر و گزداوری میشود.